Perverse prikkels

Vendl - Perverse prikkels

Het beroep psycholoog of coach is van zichzelf al onderhavig aan een perverse prikkel. Immers, hoe meer zittingen hoe meer kassa voor de (vrijgevestigde) therapeut.

Ondanks dat vele vakgenoten prediken dit 'nooit te doen', kwam uit  een rapport van het Cultureel Planbureau dat therapeuten wel degelijk aan zelfverrijking te doen ten koste van hun cliënt. Er is een trapsgewijze beloning, zoals u in het bijgevoegde artikel uit @depsycholoog kunt lezen. Zit je net tegen de grens aan, dan knoop je er nog wat sessie aan zodat je meer kunt vangen voor je behandeling. Terwijl de cliënt misschien al klaar is.

Overigens gebeurt dit niet alleen in onze beroepsgroep, dit gebeurt overal. Ten grondslag ligt een menselijke denkfout die vele beleidsmakers niet in acht nemen. Rolf Dobelli noemt het de 'incentive-superresponse Tendens'. Ik noem het stimulatiemaatregelen.
Een voorbeeld hiervan is de 'Rattenbestrijdingswet' in de 19e eeuw. In het Franse koloniale tijdperk werd in Hanoi een vordering uitgeroepen: Voor elke dode rat die men de regering aanleverde kreeg men geld. Hiermee bloeide de rattenfokkerij op en steeg het aantal ratten in Hanoi tot ongekende hoogtes.

Mensen, en dus ook psychologen, reageren op stimulatiemaatregelen. Ieder doet wat in zijn voordeel werkt. Mensen reageren wél op de stimulans, echter niet op de intentie achter de stimulans. Dus in het geval van onze therapeuten is de intentie om de cliënt niet een onnodig lange behandeling te geven. Dat werkt tot op zekere hoogte. Totdat de tariefsgrens in zicht is. Dan wordt  de prikkel om tóch door te gaan versterkt. De hogere uitkering is bijna binnen bereik en lokt menigeen om de therapie nog even te verlengen.

Wij provocatieve psychologen kennen deze denkfout als geen ander. Niet alleen stimuleren wij onze cliënten deze stimulatiesystemen in de wereld te ontdekken, zodat ze een realistischer beeld hebben van hoe de wereld werkt. Ook praten wij openlijk over onze bezoldiging en de gunst die een cliënt ons verleent als hij maar moeizaam vooruitgaat.  Wij gebruiken deze 'denkfout' in ons voordeel en prijzen de cliënt voor het niet maken van zijn huiswerk.  Dit huiswerk kan bijvoorbeeld inhouden: Nieuw gedrag uitproberen op de werkplek. 
Cliënt: Ik heb geen gelegenheid gehad om feedback uit te proberen bij mijn baas. Ik wist niet waarover ik hem feedback moest geven.
Therapeut: Heel goed, jij bent gewoon iemand die er goed de tijd voor neemt (gespeeld achteloos met een knipoog) en voor míjn kassa is dat ook helemaal niet slecht, want dan duurt je therapie toch nog een aantal maanden langer?
Meestal gaat de cliënt protesteren en vergroot dit zijn motivatie om de volgende keer wél aan de slag te gaan.

Do the counter intuitive thing, dat is wat provocatieve psychologen heel goed kunnen en met een gezonde reden:
a) de cliënt wordt aangespoord om actie te ondernemen;
b) de perverse prikkel wordt open en bloot neergelegd en wordt daarmee erkend;
c) de cliënt ziet in dat hij zelf verantwoordelijkheid heeft in het beter worden, doordat het  hem meer geld kosten als hij geen actie onderneemt.

Dit lijkt me kassa voor de samenleving.  
Op naar duurzame therapie, de provocatieve therapie.