Project P

Vendl-project-p.jpg

Op de weblog De correspondent van Rutger Bregman las ik vorige week dat je gedrag alleen verandert als je een heftige emotie ervaart, als het vuur je aan de schenen wordt gelegd. En dat is precies wat ze bij project P doen. Als provocatief psycholoog herken ik dit maar al te zeer.  Noni Hofner, een bekende Duitse provocatieve therapeute, schreef in haar boek: 'De provocatieve gespreksvoering werkt zo goed, omdat de interventies inhaken op (heftige) emoties van de mensen. Net als een klimplantje dat zich nestelt in de muur, het is stevig en blijft kleven.' 
Maar het leukste vind ik natuurlijk dat dit een onorthodoxe manier is om pestgedrag aan te pakken en daar houd ik wel van.

De beelden van project P blijven op je netvlies hangen, er is geen ontsnappen meer aan. De beelden zijn confronterend en heftig. Als het gaat om pesten en intimideren is dit een goede methode om de omstanders duidelijk te maken dat hun gedrag grensoverschrijdend is. Vaak hebben ze dit niet door.

Alleen praten glijdt namelijk langs leerlingen heen en is niet opgewassen tegen leer-remmers. Leer-remmers zijn oorzaken dat mensen geen nieuwe dingen willen leren, bijvoorbeeld:

  • vrees voor verlies van eigen identiteit of groepslidmaatschap;
  • bang om gestraft te worden;
  • bang zijn dat je niet meer competent bent (hoe moet ik me nu gedragen dan?).

Maar Jonny doet nog iets anders. Hij creëert op eigen wijze een psychologische veiligheid waardoor menselijke afweermechanismen verminderen. Afweermechanismen die wij allen wel kennen zoals ontkenning, de buitenwereld de schud geven, wegduiken, je verschuilen of een speciale compensatie eisen.

Hoe hij dat doet? Hij geeft aan

  • Het is nu niet belangrijk wie de schuldigen zijn.
  • Kijk alleen en zeg wat je er van vindt en wat het met jou doet.
  • Laten we ook een leuke activiteit samen doen, zoals basket ballen. Dat doen kinderen ook na een ruzie. 'Nu de bloedneus gestopt is, zullen we weer gaan lego-en?'

Zulke cognitieve omschakelingen zijn alleen mogelijk als de school er in slaagt voldoende vuur aan de schenen te leggen van de leerlingen én tegelijk de psychologische veiligheid creeert zodat transformatie van een leerproces tot stand komt. 
En er moeten bewakers zijn van de nieuwe cultuur. Die dragen uit: we spreken elkaar aan op grensoverschrijdend gedrag.