Provocatief: tips en voorbeelden

Provocatief coachen: 46 voorbeelden en technieken

In dit artikel leer je alles over provocatief coachen/provocatieve therapie en provocatieve gespreksvoering. Je vindt hier de beste tips en voorbeelden. In dit artikel gaan we naar de Nederlandse tips en voorbeelden van Karin de Galan en Adélka Vendl kijken.

provocatief-coachen-voorbeelden.jpeg

Wat is provocatief coachen?
De betekenis van provocatief coachen…

Bij provocatief coachen handel je met de overtuiging: je moet mensen soms pijn doen om meer pijn te voorkomen. Zachte heelmeesters maken namelijk stinkende wonden.

Provocatie leidt tot motivatie voor verandering!

Provocatieve technieken kunnen voor tientallen doeleinden gebruikt worden. Soms zijn mensen bijvoorbeeld verliefd/verknocht geworden aan hun probleem. Ze hebben erin geïnvesteerd en zich ermee geïdentificeerd. Dan is provocatief coachen hier een geschikte tool voor.

Het ontstaan van provocatief coachen

Maar laten we bij het begin beginnen: het ontstaan van provocatieve therapie… Therapeut Frank Farelly, overleden in 2013, volgde de Rogeriaanse school, waarbij je vooral moest luisteren naar de client. Hij ontdekte dat er manieren zijn waarbij je effectiever de dieper liggende niveaus van de client kunt raken. Hierbij ging Farelly uit van een nieuwe set vooronderstellingen die later de principes van provocatief coachen zouden worden.

De 6 vooronderstellingen (principes) van provocatief coachen

  1. De kwetsbaarheid van cliënten wordt zo vaak overdreven. Ze kunnen best wel wat hebben!
  2. Het kan erg effectief zijn om ‘liefdevolle/therapeutische wreedheid’, ‘blijmoedig sadisme’, ‘hardhandige liefde’ en ‘genezende humor’ te gebruiken. Om steeds maar serieus met de klant mee te gaan, noemt Farrelly ‘misplaatste vriendelijkheid.’
  3. Mensen hebben een uitdaging nodig om vervolgens, als antwoord daarop, te veranderen en te groeien.
  4. Als je ervoor kiest, kun je veranderen.
  5. Hoe erg of lang de situatie er al is, cliënten hebben veel grotere mogelijkhedenom iets te veranderen dan therapeuten aannemen.
  6. Hoe de cliënt zich ten opzichte van de therapeut gedraagt, is een vrij nauwkeurige afspiegeling van hoe hij zich in andere relaties gedraagt.

Waarom werkt provocatieve therapie?

95% van de cliënten kwam na de eerste maal bij Farrelly terug. Hun redenen waren:

  • Hij heeft door wat ik mezelf allemaal aandoe.
  • Hier gebeurt er tenminste iets. Hij is niet bang om de kern aan te pakken.
  • Hij heeft mij door en we kunnen er ook nog om lachen!
  • Wat hij zegt is niet zo leuk, maar er is erg goed contact. Hij zegt tenminste wat hij vindt.

Liefdevolle voorwaarden om te provoceren/plagen

We nemen de client serieus, niet het probleem!

De zaken die je in onderstaande lijst tegenkomt, zijn niet alleen voorwaarden voor provocatief coachen, ze zijn ook onderdeel van de essentie van provocatief coachen. Zorg dus dat onderstaande zaken eerst in orde zijn:

  • Liefde
  • Warmte
  • Humor
  • Rapport
  • Zorgvuldigheid
  • Respect
  • Kalibreer de reacties van de client op het begin. Voer een provocatie uit, merk de non-verbale reactie op en vraag wat die reactie betekent.

Pas als bovenstaande voorwaarden er allemaal zijn, komt:

  • Uitdaging
  • Provocatie
  • Plagen

Scheid dus de volgende zaken van elkaar:

  • De intentie
  • Het doel
  • Het gedrag
  • De techniek

Dus: leef eerst mee

provocatieve-therapie.jpeg

Je volgt de client en je maakt rapport. ‘Het is een gemis, afschuwelijk dat dit gebeurt, je zult ongetwijfeld vaak verdrietig zijn.’ En daarna vertrouw je absoluut op de kracht van de client. Voor 100%.

Provocatieve techniek 1: Advocaat van de duivel

De therapeut neemt de ‘Satanrol’ aan om partij te kiezen voor de negatieve kant van de cliënt. De therapeut moedigt de client aan om deze negatieve kant voort te zetten. Daarnaast wordt deze negatieve kant overdreven. Dit is een patroononderbreking: iets wat de client nog nooit eerder heeft gehoord/gedacht/gedaan/gevoeld.

 

Provocatieve techniek 2: De vier ‘Spreek-modi’

Farrelly heeft vier spreek-modi bedacht die je als tool kunt inzetten:

  1. De relegieus-moraliserende modus: het bestraffende vingertje, bazig, bevelend en autoritair.
  2. De platte taal/straattaal-modus: met krachttermen, dubbelzinnigheden en ‘populaire uitdrukkingen.’
  3. Lichamelijke modus: een gevoel uitdrukkend, erg non-verbaal reagerend, gebarend, sterke gezichtsexpressie en bewegingen.
  4. Beroepsjargon: therapeuten-jargon of het jargon van de client hanteren, dus moeilijke woorden en serieuze taal. Dit uit zich in gewichtig gedrag.

Provocatieve techniek 3: Overdrijven

  • ‘Dus je bent al een tijdje vrij depressief? Nou, je komt bij mij meer over als een plant. Een plant die alleen ademt als het water gegeven wordt.’
  • ‘Heb je al een rollator aangeschaft?’
  • ‘Dat je überhaupt nog een glimlach op je gezicht kunt krijgen en niet voortdurend depressief op de bank ligt!’
  • ‘Je hebt gewoon geen ruggengraat, slappe hap. Macaroni en spaghetti.’
  • ‘Even serieus: eigenlijk is het heel triest… Kansloos!’
  • ‘Met zo’n kop en instelling word je geen coach. Je gaat mensen tot zelfmoord drijven.’
  • ‘Onzeker? Je bent gewoon een schijterd.’

Provocatieve techniek 4: Humor/spot

Bij deze techniek gaat het erom samen om het probleem te lachen en de spot ermee te drijven. Laat zien hoe belachelijk het probleem is, of hoe belachelijk het is om de realiteit te willen veranderen. Schaterlach alvast. Bij deze techniek is het belangrijk dat simpelweg ironie en sarcasme geen provocatieve techniek is.

  • Laat zien hoe, met een absurde oplossing, en ga die oplossing ook verder uitwerken. Gebruik hierbij ook: ‘Ja en…’ En laat zien hoe die oplossing uitgewerkt wordt. ‘Dus hoe krijgen we het voor elkaar dat mensen precies de goede reactie geven? Exact! Een bord voor je hoofd, met een applaus-metertje: ‘voor deze prestatie verdient ze dit.’
  • ‘Wij gaan een apparaat op de markt brengen. We worden rijk. We doen de aandelen 50/50.’
  • ‘Oké regisseer mij maar. Wat moet ik nou gaan zeggen? Hoeveel waardering moet ik je nu geven? Hoe zal ik dat geven? Met welke woorden?’
  • ‘Ik heb iets groots gedaan en ik krijg geen erkenning.’ ‘Is het andersom ook waar? Dus dat je heel veel complimentjes krijgt voor iets kleins dat je hebt gedaan?’
  • ‘Je boosheid is inderdaad heel erg duidelijk en goed zichtbaar. Als kinderen je ‘s nachts op straat tegenkomen, zullen ze goed schrikken!’
  • ’50 jaar? Je lijkt wel 60 als ik je zo bekijk.’
  • ‘Ik ben zo blij dat ik jou niet ben.’
  • ‘Hoe krijg je het steeds maar weer voor elkaar om al die mensen iedere keer opnieuw weer naar jouw klaagzang te laten luisteren?’
  • Bij borstkanker: ‘Die ander borst moet je dan extra gaan etaleren, zo een beetje naar rechts draaien!’
  • ‘Ik denk niet dat ik het in me heb om pianist te worden.’ ‘Heb je jezelf wel eens in de spiegel bekeken? Net een jostiband!’
  • ‘Ja, laat je longen lekker wegrotten. Best leuk.’
  • ‘Wow, hoe houdt je vrouw het met je uit?!’
  • ‘Goed beschouwd kan ik die zachte eitjes zoals jij niet uitstaan, maar…’
  • ‘Ben ik even blij dat ik niet zo ben.’
  • ‘Geloof je in reïncarnatie? In het volgende leven wens ik je meer geluk!’
  • ‘Ik leef op het randje van waanzin.’ ‘En u komt voor het laatste zetje?’

Provocatieve techniek 5: Het doel betwisten

‘Ik heb al zoveel geprobeerd…’

  • ‘Inderdaad, gaat dat überhaupt wel lukken… Zit het wel in je Frank?’
  • ‘Volgens mij kun je dat helemaal niet. Gaat je toch nooit lukken. Want… {Allerlei redenen en alle nadelen van het doel benoemen}’
  • ‘Ik schat je niet veel hoger in.’
  • ‘Het zit niet in je, je bent niet uit het juiste hout gesneden.’
  • ‘En dat is maar goed ook, dan heb je geen last van… {‘nadelen’ van het bereiken van het doel}’
  • ‘Wie zit er te wachten op een betere en gezonde ik? Nee, beter de status quo in stand houden en niet teveel verwachtingen scheppen die we toch niet kunnen waarmaken.’
  • ‘Of niet dan? Of zeg ik nu iets raars?’
  • ‘Oh dat herken ik, mijn lieve broer had dat ook. Ik hou van hem maar het is hem ook nooit gelukt.’
  • ‘Waarom zou het nu wel lukken? (Vraag om bewijs)’
  • ‘Een eigen zaak, wie wil dat nou? Mijn advies is: gewoon bij die verzekeringsmaatschappij blijven. Er zijn al miljoenen coaches in Nederland. Dan blijf je toch gewoon minder verdienen in loondienst. Dan doe je toch gewoon 3 banen en 4 relaties.’
  • ‘Ik zou gewoon zo blijven. Fijn toch? Waarom veranderen?’

Provocatieve techniek 6: Het probleem ontkennen

  • ‘Dat is geen probleem, maar een kwaliteit! Dat is goed! Wat fijn!’ Noem de voordelen. ‘Maar…’ ‘Lijkt me ook prima.’
  • ‘Nou, eerlijk gezegd hoopte ik dat je een wat interessanter probleem had waar we echt onze tanden in konden stukbijten.’
  • ‘Je geeft je er gewoon aan over. Dat is de natuur. Daar heb je geen keuze in. De natuur is sterker dan ons. Dat is normaal.’
  • ‘Waarom zou je van het probleem af willen?’

Provocatieve techniek 7: Imiteren/nabootsen

  • Spiegel de client, bijvoorbeeld als hij/zij te veel wil. Dit geeft een lachspiegel-effect.
  • Zet ook een gekke stem op.
  • Overdrijf het gedrag.
  • ‘Zie je hoe je kijkt terwijl je het zegt? Ik vind het moeilijk ook nog om zo’n gezicht te trekken, en jij kijkt al jaren zo.’
  • Iemand die veel zorgt: schetsen hoe ze als soort superman voor iedereen moet zorgen.

Provocatieve techniek 8: Twee keer ‘wipwappen’ tussen overdrijven en ontkennen

Net as de client meegaat, pak je de andere kant. Gebruik hiervoor de voorgaande paragrafen over de technieken ‘overdrijven’ en ‘ontkennen’.

Provocatieve techniek 9: Positief affirmeren op het eind

Door de warme ondertoon én de verwarring die is ontstaan, is de client in een uitstekende toestand waarin hij suggestibel is voor positieve affirmaties(hypnotische suggesties).

Dit waren de tips en voorbeelden van Karin de Galan, Adélka Vendl en Anneke Dekkers – Schaf hun boeken aan (Tip)

Dit was het artikel over provocatief coachen. Wil je meer informatie, casussen en voorbeelden? Schaf dan de boeken aan van bovengenoemde auteurs. 

 
 

Kijk voor meer provocatief materiaal in onze bibliotheek