Narcisme

Een week geleden heb ik een dag gevolgd over narcisme. Tijdens deze dag heb ik heel veel geleerd. In deze blog zal ik mijn provocatieve zienswijze met jullie delen met betrekking tot narcisme.

Vandaag deel ik les 2 van deze bijeenkomst.

Les 2

 

Overprijzen van kinderen (en wellicht ook cliënten) geeft hen niet meer zelfvertrouwen

Eddie Brummelman heeft meerdere interessante onderzoeken gedaan naar twee aspecten van het ouderschap en ontwikkeling van narcisme;

  1. Zorgt overwaardering van ouders ervoor dat mijn kind narcistisch wordt?
  2. Zorgt de afwezigheid van een liefdevolle opvoeding ervoor dat een kind narcistisch wordt?

Als we kijken naar aanname 1 dan zegt Brummelman het volgende. We hebben jarenlang gedacht dat aanmoedigen van kinderen, ze de hemel in prijzen, hen motiveert en stimuleert. Maar sommige vormen van prijzen helpen juist niet: overprijzen. Kinderen met een hoog zelfbeeld (die zichzelf al een hele pief vinden) en die voortdurend geprezen werden, ontwikkelden na 6 maanden een hogere score op narcistische persoonlijkheid. Bovendien raken narcistische kinderen erg gehecht aan opgeblazen complimenten. En ze worden boos als ze dit niet krijgen. Dat verklaart ook hun woedde aanvallen.

Voor kinderen met een laag zelfbeeld (die zichzelf een sukkel vonden) is het ook niet goed om opgeblazen complimenten te krijgen. Ouders geven die complimenten natuurlijk uit goede bedoelingen, maar deze kinderen ontwikkelden echter alleen maar meer angst: Ik moet het in de toekomst nét zo goed doen. Ze hadden gedachten als: ‘Oh nu word ik ontmaskerd’. 


Hier vond ik natuurlijk als provocatief psycholoog ook een mooi bewijs voor het feit dat we onze cliënten ook niet zo onnodig moeten overprijzen. Hoe vaak is het dat ik wel niet hoor dat mensen tegen cliënten zeggen: ‘Maar je hebt dan toch in ieder geval inzicht in je gedrag, dat is toch al mooi? Dat is heel knap!?’
Ik denk dan: daar is de cliënt echt niet mee geholpen. Wat koop je nu voor inzicht? Hij wilde stoppen met zijn agressieve uitvallen tegen zijn vrouw, dat gaat nu echt niet stoppen met ‘inzicht’. Daarom zie ik veel meer heil in technieken als tegenwerpen. Mensen liefdevol tegenwerken, dingen een beetje erger maken zodat de cliënt ze zelf beter kan maken.

 ‘Dat gaat je toch niet lukken, daar ben je veel te oud, te dom, te blond of te eigenwijs voor.’

Voor mensen die de provocatieve psychologie niet kennen: wees gerust, ik doe dit soort uitspraken in goede verbinding en uit deze zin alleen omdat ik het volste vertrouwen heb in mijn cliënt.
De ouder die zijn kind over-prijst doet juist mee aan 'onderwaardering'. Hij uit zijn overdreven complimentjes omdat hij bang is dat het kind erin zal blijven. Dus heeft hij geen geloof in de kracht van het kind en dát is precies wat het kind voelt. Juist door plagen kun je echt bijdragen!

Bij aanname 2 gaat het over de warmte die ouders geven aan het kind. Met warmte wordt bedoeld: interesse tonen in zijn activiteiten, het delen en vragen naar mooie momenten, het geven van spontane en gevraagde complimenten of positieve feedback en gezamenlijke activiteiten ondernemen. Voor gezinnen die laag scoorden op warmte vond Brummelman geen bewijs dat de kinderen dientengevolge narcisme ontwikkelden. Dus ook in een minder warm gezin kun je prima opgroeien, zonder narcisme te ontwikkelen.

Wel vond Brummelmans dat kinderen met een hogere zelfwaarde vaak uit een gezin kwamen waar de score op warmte hoog was. De warmte die ouders geven, kan dus zorgen voor een verhoging van de zelfwaarde van een kind.

Les 2: 'overprijzen' bij kinderen, maar ik vermoed bij volwassenen, geeft hun niet de kracht die ze nodig hebben om werkelijk te veranderen. Sterker nog het doet hun juist schade. Stoppen daarmee.